30 SORUDA LİSANSSIZ GES HUKUKİ SÜRECİ VE KURULUM KOŞULLARI: 2026 GÜNCEL MEVZUAT REHBERİ

 

Elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretim faaliyetleri, 2025 yılının son çeyreği ve 2026 yılı bahar aylarında yayımlanan güncel yönetmelik değişiklikleri ve EPDK Kurul Kararları ile köklü bir paradigma değişimine sahne olmuştur. Bu hukuki analiz, yatırımcılar ve diğer ilgililer için lisanssız GES projelerinin başvuru aşamasından işletme aşamasına kadar olan tüm süreçlerini doktriner ve pratik bir perspektifle 30 soruda ele almaktadır. Lisanssız Güneş Enerjisi Santrali (GES) kurulum sürecini, saatlik mahsuplaşma, 2 katı sınırı, çatı ve arazi uygulamaları ile güncel EPDK ve Yargıtay kararları ışığında 30 soruda inceliyoruz.

 

BÖLÜM 1: Temel Kavramlar ve Başvuru Kriterleri

 

1. Güncel Mevzuata Göre Lisanssız Elektrik Üretiminin Temel Felsefesi Nedir?

Mevzuatın güncel versiyonundaki temel amaç, lisanssız üretim mekanizmasını gizli bir "ticari elektrik satışı" faaliyeti olmaktan çıkarıp, asıl varlık nedeni olan "öz tüketimi karşılama" amacına kesin bir biçimde geri döndürmektir.

 

2. Yönetmeliğin 5.1.ç ve 5.1.h Bağlantı Modelleri Arasındaki Fark Nedir?

Yönetmeliğin 5.1.ç maddesi, üretim tesisi ile bu üretimin tüketileceği tesisin aynı ölçüm noktasında bulunduğu (aynı çatı/parsel) bağlantı modelini ifade etmektedir. 5.1.h maddesi ise tüketim tesisi ile üretim tesisinin farklı ölçüm noktalarında bulunduğu, üretimin şebeke üzerinden sanal olarak mahsuplaşıldığı modeli düzenler.

 

3. Kapasite Tahsisinde Öncelik Hangi Bağlantı Modeline Aittir?

Rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı başvurularda, üretim tesisinin tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında bulunması (5.1.ç kapsamı) tartışmasız bir biçimde birincil öncelik sebebi olarak kabul edilmektedir.

 

4. Başvuru Aşamasında Teknik Değerlendirmeyi Hangi Kurumlar Yapar?

Dağıtım şirketinin ilk incelemesinin ardından başvurular YEKDİS sistemine girilir ve Enerji İşleri Genel Müdürlüğü (EİGM) tarafından teknik değerlendirmeye tabi tutulur. EİGM'nin bu süreci 30 gün içinde tamamlaması yasal bir zorunluluktur.

 

5. Bir Kişi veya Şirket İçin Kapasite Üst Limitleri Nelerdir?

TEİAŞ kararı uyarınca, bir gerçek veya tüzel kişiye Türkiye genelindeki tüm projelerinin toplamı baz alınarak, iletim seviyesinden en fazla 75 megavat (MW), dağıtım seviyesinden ise en fazla 10 MW kapasite tahsis edilebilir.

 

6. Elektrik Dağıtım Şirketleri (EDAŞ) Çağrı Mektubu Süreçlerini Geciktirebilir mi?

Hayır. EPDK'nın Kalite Faktörü düzenlemesi uyarınca, dağıtım şirketi bağlantı görüşlerinin (çağrı mektubu dâhil) %98'ini 7 iş günü içerisinde oluşturmakla mükelleftir; aksi takdirde şirketin gelir tavanından milyonlarca liralık kesintiler yapılmaktadır.

 

BÖLÜM 2: Arazi ve Çatı Kurulumlarında Mülkiyet Koşulları

 

7. Arazi Tipi GES Projeleri Her Türlü Tarla veya Araziye Kurulabilir mi?

Hayır. Saha kurulumu yapılacak arazinin mutlak surette tarımsal üretim potansiyeli düşük olan "Marjinal Tarım Arazisi" sınıfında olması yasal bir ön şarttır.

 

8. Arazi Seçiminde Devlet Su İşleri'nin (DSİ) Rolü Nedir?

Kurulum yapılacak arazinin taşkın riski altında bulunup bulunmadığı DSİ tarafından kontrol edilir; DSİ'nin taşkın sahası olduğuna dair olumsuz görüş bildirmesi projenin iptaline yol açar.

 

9. Ruhsatsız (Kaçak) Bir Fabrika Binasına GES Kurulabilir mi?

Hayır. İdare hukukunun temel prensibi gereği, belediyenin imar ve yapı ruhsatı kontrolünden geçemeyen, iskânsız veya kaçak yapılara hiçbir surette GES kurulumu yapılması mümkün değildir.

 

10. Apartman Çatıları Hukuken Kimin Mülkiyetindedir?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) madde 4 uyarınca apartman ve sitelerdeki çatılar, anagayrimenkulün "mutlak ortak yerleri" olarak kabul edilir ve tüm kat maliklerine tapudaki arsa payları oranında aittir.

 

11. Binanın Ortak Kullanımı (Örn: Ortak Aydınlatma) İçin Çatıya GES Kurulmasında Karar Yeter Sayısı Nedir?

Faydalı yenilik kapsamında olan bu işlem için hem arsa payı hem de kat maliki sayısı bakımından salt oy çoğunluğu aranır; ancak sistemin binanın statik yapısına etkisi yüksekse Yargıtay içtihatları gereği 4/5 çoğunluk aranabilir.

 

12. Sadece Kendi Dairesi İçin Çatıya GES Kurmak İsteyen Bir Kat Maliki Diğerlerinden Masraf İsteyebilir mi?

Hayır. Sadece değişikliği talep eden ve sistemi kendi dairesi için kullanacak malik kurulum masrafını öder, diğer maliklerden masraf talep edilemez.

 

BÖLÜM 3: Mahsuplaşma Rejimi ve Ticari Sınırlar

 

13. "Saatlik Mahsuplaşma" Rejimi Nedir ve Ne Zaman Başlamıştır?

2 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan yönetmelikle aylık mahsuplaşma dönemi kapatılmış; elektrik üretim ve tüketim dengesinin faturada aylık değil, günün her bir saat dilimi için bağımsız ve anlık olarak hesaplandığı saatlik mahsuplaşma dönemine geçilmiştir.

 

14. Gündüz Üretilen Fazla Güneş Enerjisi, Gece Fabrikanın Tükettiği Enerjiden Düşülebilir mi?

Hayır. Saatlik mahsuplaşma kuralı ile birlikte, fabrikanın gece şebekeden çektiği enerji doğrudan aktif bedel üzerinden faturalandırılacak; gündüz şebekeye verilen enerji ise o saatte içeride eşzamanlı tüketim yoksa anında "ihtiyaç fazlası" olarak sisteme kaydedilecektir. Gündüz üretimi, gece tüketimine artık mahsup edilemez.

 

15. Şebekeye Satılabilecek "İhtiyaç Fazlası" Enerjinin Kanuni Bir Üst Sınırı Var mıdır?

Evet. Bir lisanssız üretim tesisi, bir takvim yılı içerisinde ilgili tüketim tesisinin o yılki toplam elektrik tüketim miktarının en fazla iki katı kadar enerjiyi şebekeye bedeli mukabilinde verebilecektir.

 

16. İki Katı Sınırını Aşan veya Saatlik Mahsuplaşmada Dışarıda Kalan Enerjiye Ne Olur?

İki katı limitini aşan her birim üretim fazlası veya saatlik dengesizlik sonucu şebekeye sızan enerji miktarları için yatırımcıya ödeme yapılmaz; bu enerji doğrudan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizmasına (YEKDEM) "bedelsiz katkı" olarak kaydedilir.

 

17. Saatlik Mahsuplaşmanın Dezavantajını Aşmak İçin Batarya (Depolama) Kurulabilir mi?

Evet. Lisanssız üretim tesisleri sahip oldukları elektriksel kurulu güç kapasitesine kadar üretim tesisleriyle bütünleşik depolama tesisi entegre edebilirler.

 

18. Depolama Ünitesinden Şebekeye Verilen Enerjinin Hukuki Statüsü Nedir?

Şebekeye deşarj edilen enerji, saatlik mahsuplaşma sonrasında şebekede fazla olarak kalırsa kesinlikle ödeme yapılmayıp YEKDEM'e bedelsiz katkı sayılacaktır. Ayrıca bu enerjinin üretimden SCADA ile ayırt edilememesi halinde tüm fazla enerji bedelsiz kabul edilir.

 

19. Kurulacak GES Tesislerinde İkinci El Malzeme Kullanılabilir mi?

Hayır. Kurulacak tesislerde kullanılacak ana ekipmanların (güneş paneli, invertör vb.) üretim tarihinden itibaren en fazla 5 yıl geçmiş olması yasal bir zorunluluktur.

 

20. Şebekeye Satılan İhtiyaç Fazlası Elektrikte Fiyat Tavanı Var mıdır?

Evet. 4 Nisan 2026 tarihli (Karar No: 14459) düzenleme ile elektrik borsasındaki fiyatlar aşırı yükselse dahi, GÖP ve DGP piyasalarında azami fiyat limiti 4.500 TL/MWh olarak sabitlenmiştir.

 

BÖLÜM 4: Devir Yasakları ve Süreler

 

21. Kurulan Bir Lisanssız GES Tesisi Üçüncü Kişilere Devredilebilir mi?

Tesisin devredilmesi durumunda, devredilen bu tesisle geçmişte ilişkilendirilmiş olan "tüketim tesisleri" (fabrika, bina vb.) üzerinden yeniden lisanssız üretim başvurusu yapılması kesin ve süresiz olarak yasaklanmıştır.

 

22. Tesis Devri Yasağının İstisnaları Nelerdir?

Veraset (miras) yoluyla intikal, İcra İflas Kanunu kapsamındaki cebri icra satışları ve üretim tesisi ile tüketim tesisinin bir bütün olarak aynı kişiye devredilmesi (bütünleşik devir) halleri bu katı yasakların istisnalarıdır.

 

23. Çağrı Mektubu Alındıktan Sonra Proje Onayı İçin Ne Kadar Süre Vardır?

Çağrı mektubunun tebliğinden itibaren en geç 90 gün içerisinde elektrik, inşaat ve statik projeleriyle birlikte TEDAŞ Genel Müdürlüğüne proje onayı için müracaat etmek zorunludur. Bu hak düşürücü sürenin aşılması çağrı mektubunu iptal ettirir.

 

24. Dağıtım Şirketleri Bağlantı Hatlarını Ne Kadar Sürede Çekmek Zorundadır?

EPDK regülasyonları uyarınca, dağıtım şirketi bağlantı hatlarını Alçak Gerilim (AG) seviyesinden 30 gün, Orta Gerilim (OG) seviyesinden ise 60 gün veya daha az sürede tamamlamak zorundadır.

 

BÖLÜM 5: Yaptırımlar ve İhtilafların Çözümü

 

25. Resmi "Geçici Kabul" Yapılmadan Tesisi Şebekeye Bağlamanın Cezası Nedir?

Geçici kabul işlemi tamamlanmadan şebekeye izinsiz enerji veren tesisler tespit edildiğinde şebekeden ayrılır ve ihlal sürdükçe her 60 günde bir iki katına çıkacak şekilde eksponansiyel idari para cezaları kesilir.

 

26. Hiçbir İzin Almadan (Korsan) Kurulan GES'lere Hangi Fiziki Yaptırım Uygulanır?

Kaçak kurulan tesisler tespiti anında şebekeden ayrılır ve ekipmanların (paneller dahil) 60 gün içinde tamamen sökülerek parsel dışına çıkartılması zorunlu kılınır.

 

27. Korsan Kurulum Yapan Yatırımcılara Yönelik Hak Mahrumiyeti Var mıdır?

Evet. Tahliye ve söküm kuralını ihlal edenler, cezalandırılarak 3 yıl boyunca Türkiye'nin hiçbir yerinde lisanssız elektrik üretimi mevzuatı kapsamında yeni bir başvuru yapmaktan men edilirler.

 

28. Üretim Yapan Fabrikada "Kaçak Elektrik" Tespit Edilirse Üretim Geliri Ne Olur?

Üretim tesisinin öz tüketimini karşıladığı tüketim tesisinde kaçak elektrik kullanımı tespit edilirse, kaçak tespiti yapılan dönemi takip eden 6 fatura dönemi boyunca tesiste üretilen enerjinin tüm ödeme hakları askıya alınır ve YEKDEM'e bedelsiz katkı sayılır.

 

29. EPDK, TEİAŞ veya Dağıtım Şirketinin İşlemlerine Karşı Hangi Yargı Yoluna Başvurulmalıdır?

Kapasite tahsis iptalleri, çağrı mektubu reddi gibi İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında idari işlem niteliği taşıyan uyuşmazlıklarda görevli mahkemeler İdare Mahkemeleridir. Telafisi güç zararların önlenmesi için Yürütmeyi Durdurma talepli dava açılmalıdır.

 

30. Çatıya Kurulacak GES Nedeniyle Kat Malikleri Arasında Çıkan Anlaşmazlıklar Nerede Çözülür?

Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) kapsamındaki kat malikleri kurulu kararlarının iptali, sistemin söküm talepleri veya komşuluk hukukundan doğan mülkiyet uyuşmazlıkları gayrimenkulün bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemelerinde görülmektedir.

YASAL UYARI:

Pragma Hukuk & Danışmanlık sitesinde yer alan yazılar, makaleler ve bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır ve hukuki tavsiye veya mütalaa niteliğinde değildir. Mevzuatın değişmesi nedeniyle bilgiler güncelliğini yitirmiş olabilir. Bu nedenle, sitede yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce mutlaka güncel mevzuat teyit edilmeli ve profesyonel bir avukattan hukuki yardım alınmalıdır. Site içeriğindeki olası hatalardan veya eksikliklerden dolayı sorumluluk kabul edilmemektedir. 

 

Anahtar Kelimeler: Lisanssız GES kurulumu, saatlik mahsuplaşma, GES hukuki süreç, marjinal tarım arazisi, apartman çatı GES karar yeter sayısı, TEİAŞ kapasite tahsisi, YEKDEM bedelsiz katkı, GES devir yasağı.